لكنت زبان و چگونگي درمان آن

زبان بهترين و مفيدترين وسيله يادگيري و برقراري ارتباط است.اين وسيله ارتباطي در زندگي روزمره انسان ها آنقدر اهميت دارد كه تصور دنيايي بدون كلام ممكن نيست.

اختلال لكنت زبان

اختلالات زباني (Language disorder) به هرگونه نارسايي در بيان درك گفتار اطلاق مي شود. به عبارت ديگر هرگونه ناتواني فرد در برقراري ارتباط طبيعي كلامي با افراد هم زبان خود را اختلال زباني گويند.

علل لكنت زبان

عده اي معتقدند كه لكنت زبان جنبه ارثي دارد و در ميان افراد بعضي از خانواده ها آمادگي ابتلا به لكنت بيشتر است.عده اي ديگر لكنت را عصب شناختي مي دانند و مي گويند منشا لكنت زبان نقص عضلات گفتاري در حين دريافت علائم عصبي زمان بندي شده مناسب از دستگاه مركزي اعصاب است. بعضي از پژوهشگران لكنت را ناشي از يك مشكل عاطفي- رواني مي دانند. افراد ديگري معتقدند كه لكنت يك رفتار اكتسابي و براي هر فردي ممكن است اتفاق بيفتد.

انواع لكنت زبان

لكنت زبان برحسب تظاهر باليني و نحوه باليني و نحوه بيان كلمات، شدت، فشار مربوط به بيان كلمات، به دو نوع تقسيم مي شود.

1.لكنت كلونيك:كه همان حالت تكراري و كشيده گويي كلمات است. در حالت تكرار، صدا يا هجاي اول كلمه چندين بار تكرار مي شود.

2.لكنت تونيك:كه خود بر دو شكل گير و مكث مي باشد. در نوع گير فرد روي صدا يا هجاي خاصي در كلمه گير مي كند و نمي توانند آن را ادا كند، اين گير ممكن است يك تا چند ثانيه طول بكشد.

در نوع مكث فرد صدا، هجا يا كلمه اي را مي گويد و مكث مي كند و بعد صدا،هجا يا كلمه بعدي را مي گويد.

نحوه اصلاح يا درمان لكنت زبان

ü روش زباني يا تلفظي:اين روش بيشتر در كودكان 7 سال به بالا كاربرد دارد كه توجه و تاكيد بر اصلاح تلفظ و ريتم تنفسي است. دراين روش تمرين هاي مربوط به چگونگي رها ساختن عضلات و رهايي از گيرو فشار از اهميت زيادي برخوردار است.

ü روش دوجانبه يا مكمل: در اين روش به بازپروري و پرورش جنبه هاي دوگانه نگري و زباني اهميت اهميت فراواني داده مي شود.اين روش بيشتر براي كودكان 3تا7 سال كاربرد دارد و معمولا نتايج آن مفيد مي باشد. هدف اين روش درواقع پرورش دوگانه اي از قدرت و صحت بيان است.

ü روش خود درمانگري: اين روش نوعي رفتاردرماني مي باشد. در اين روش فرد لكنتي با انگيزه بسيار قوي و ايجاد تغييرات لازم در زمينه بازخوردها نگرشهايش نسبت به لكنت خود، با برنامه اي منظم و مصمم تلاش مي كند كه اختلالات گويايي خود را اصلاح كند. اساسا اين روش براي بزرگسالان است.

نكاتي براي خوددرماني

1. خودتان بپذيريد كه نياز به يك تغيير داريد. اين تغييرامري است بسيار مشكل اما تعهد شما بايد جامع و كامل باشد.

2.   استفاده از ضبط صوت در درمان لكنت مي تواند بسيار مفيد باشد.

3. يكي از مهم ترين و اصلي ترين وسايل در درمان لكنت در افراد بزرگسال كوشش در جهت تغيير و اصلاح كمرويي، خجالتي بودن و عجله كردن است كه همراه با لكنت در فرد نمايان مي شود.

4. يك فرد مبتلا به لكنت زبان بايد به نحوي عادت كند تا نسبت به واكنش ديگران حساسيت نداشته باشد.

5.   آنچه سلامت كلام را مهيا مي سازد، آرام و آهسته صحبت كردن است.  

نقش معلم در برخورد با كودكان داراي لكنت زبان

1. با كودك بطور خصوصي صحبت كنيد و به او توضيح دهيد كه حرف زدن نيز مانند ساير مهارتهاي يادگيري بوده و هركس ممكن است اشتباهاتي داشته باشد.

2. اگر در كلاس دانش آموزان بايد به نوبت جواب دهند، از دانش آموز لكنتي زودتر از همه سؤال كنيد زيرا درغير اينصورت اضطراب و نگراني اش افزايش خواهد يافت.

3. اگر كودك در خواندن شفاهي با صداي بلند مشكل زيادي دارد، او را با يكي ديگر از همكلاسي هايش هماهنگ كنيد تا باهم بخوانند زيرا يكي از خواص لكنت اين است كه در خواندن گروهي بروز پيدا نمي كند.

4. هر چقدر كودك تحت فشار ارتباطي باشد، لكنت او شديدتر مي شود. در نتيجه شنوندگان بايد در مقابل كودك صبر و حوصله به خرج دهند.

5.   حروف او را قطع نكنيد. صحبت او را برايش كامل نكنيد.

6.   لكنت نبايد به چيزي تبديل شود كه كودك از آن خجالت مي كشد.

7.   دانش آموز را از انجام دادن كار شفاهي در كلاس معذور نكنيد.

منبع:مقاله آقاي سهراب نوروزي/ليسانس علوم تربيتي(دانشگاه تربيت معلم تهران).