اطلاعات اولیه

شیشه های معمولی که در زندگی روزمره بکار می روند، عمدتا شامل سیـلیس ، کربنات کلسیم ( یا آهک ) و کربنات سدیم و زغال کک است ( گاهی از فلدسپار و دولومیت نیز استفاده می شود ). معمولا این مواد را به صورت پودر یا دانه هایی به قطر 0.2 تا 2 سانتی متر ، مصرف می کنند. البته برای تهیه شیشه های مرغوب و کریستال ، از سیلیس تقریبا خالص (کوارتز) استفاده می شود. در شیشه های معمولی حدود ½ درصد آلومین و 0.08 درصد اکسید آهن III نیز وجود دارد.

تاریخچه

صنعت شیشه سازی ، در ایران سابقه بسیار طولانی دارد که به حدود پیش از 2000 قبل از میلاد می رسد. کشف یک ظرف شیشه ای زرد رنگ صدفی با زینتی شبیه به خطوط شکسته موج دار که در یکی از قبرستانهای لرستان پیدا شده ، یک گردن بند شیشه ای حاوی دانه های آبی رنگ متعلق به 2250 سال پیش از میلاد ، در ناحیه شمال غربی ایران و قطعات شیشه ای مایل به سبز که در کاوشهای باستان شناسی لرستان ، شوش و حسنلو بدست آمده است، نشان دهنده سابقه تاریخی صنعت شیشه سازی در ایران است.

سیر تحولی و رشد

کشف بطریهای گردن دراز که دهانه آن با نقره مسدود شده بود در قرن 12 میلادی ، قالبهای ساخت وسایل شیشه ای در نیشابور ، نشان دهنده شتاب بیشتر صنعت شیشه گری در اوایل رواج اسلام در ایران است که به تدریج با رونق صنعت شیشه سازی در ایتالیا ، راه زوال را در پیش گرفت که تا قرن هفدهم میلادی ادامه یافت. از آن پس ، رونق و بازسازی این صنعت دوباره شروع شد و به مدد مهارت ایرانیان در رنگ آمیزی شیشه ، شتاب چشمگیری پیدا کرد. از آن جمله ، می توان ساختن انواع محصولات مختلف شیشه ای از ابریق گرفته تا گلدان ، بطری و … در شیراز ، اصفهان و قم در قرنهای دوازدهم و هجدهم میلادی را برشمرد. اما از آن زمان به بعد ، بی لیاقتی و غفلت دولمتردان وقت باعث شد صنعت شیشه سازی در ایران افت کند.

مراحل مختلف تهیه شیشه

تهیه مواد اولیه و تبدیل آنها به پودر با دانه بندی بین 0.1 تا 2 میلی متر

توزین هر یک از مواد اولیه به نسبتهای مورد نظر و مخلوط کردن آنها همراه با 4 تا 5 درصد آب و انتقال مخلوط به کوره

ذوب کردن مخلوط در کوره و تهیه خمیر شیشه

بی رنگ کردن خمیر شیشه و خارج کردن گازها

تبدیل به فرآورده های مورد نیاز بازار و صنایع

نپختن شیشه ( قرار دادن شیشه داغ در کوره هایی که دمای کمی دارد، برای کاهش شکنندگی شیشه)

فرآورده های مختلف شیشه ای

در حال حاضر ، صنایع شیشه سازی عمدتا در پنج شاخه اصلی مصرف در ایران فعالیت دارند:

ساختمان سازی

صنایع غذایی

تهیه لوازم خانگی

صنایع خودرو سازی

صنایع دارو سازی و آزمایشگاه

انواع مهم فراورده ههای شیشه ای

شیشه جام

این نوع شیشه ، برای مصرف در پنجره ، قاب عکس و غیره تهیه می شود و دارای سطح کاملا صاف است. در مرحله تولید با عبور خمیر شیشه بین دو غلطک صاف افقی ، عمودی و یا عبور از روی قلع مذاب به دستگاه برش و کوره پخت هدایت می شود.

انواع بطری

برای تهیه بطری ، خمیر شیشه را از بالای ماشین قالب زنی توسط قیچی مخصوص به صورت لقمه هایی در آورده ، به قسمت قالب زنی وارد می کنند و از پایین ، هوا در آن می دمند تا شکل مطلوب به خود بگیرد. برای تهیه انواع لیوان ، استکان ، لوله چراغ نفتی و فانوس ، مانند تهیه بطری عمل می شود، ولی بجای دمیدن هوا ، از قالب ویژه استفاده می شود.

شیشه های ایمنی بدون تلق

این نوع شیشه ها برای ویترینها و شیشه های عقب و کناری خودرو تهیه می شوند. پس از مراحل برش و شکل دهی ، در پرسهای مخصوص ، آنها را در کوره الکتریکی تا °650C گرم کرده ، بطور ناگهانی سرد می کنند تا بر اثر تبلور جزئی ، بر مقاومت آنها افزوده می شود.

شیشه ضد گلوله

این نوع شیشه شامل چهار لایه 6 میلی متری و دو لایه تلق ضخیم است. در هر مورد ، ابتدا از طریق وصل کردن به خلاء ، هوای بین لایه ها را خارج کرده ، ضخامت شیشه و تلق را به هم می جشبانند و بعد تحت فشار 13 اتمسفر در دمای °120C ، به مدت سه ساعت نگه می دارند تا لایه ها کاملا به همدیگر بچسبند.

|+| نوشته شده توسط ذوالفقار فلاح